Yanıcı, yakıcı ve tehlikeli
atıklar gibi tehlikeli maddelerin uluslar arası taşımasını yapan sürücülerin
ADR sertifikasına sahip olmaları gerekir.
Tehlikeli maddeler fiziksel ve kimyasal yapı ve nitelikleri bakımından
aşağıdaki
Çeşitlere ayrılırlar:
- Patlayıcı maddeler
- Parlayıcı maddeler,
- Yanıcı maddeler,
- Yakıcı maddeler,
- Kendi kendine yanan veya kolayca ateş alan maddeler,
- Zehirli maddeler,
- Radyoaktif maddeler,
TEHLİKELİ MADDE SINIFLARI VE ÖZELLİKLERİ
Tehlikeli Maddeler fiziksel, kimyasal ve yapı
özelliklerine (katı, sıvı,(viskosite veya gaz özelliğine göre) ve o maddeden
neden olabileceği tehlikeler göre SINIFLANDIRILMAKTADIR.
Buna göre ana (9) ve alt sınıflarla birlikte toplam 13 tehlike madde sınıfı
bulunmaktadır
Tehlike Madde Sınıfları
Sınıf Sınıfın
Tanımlanması
1 Patlayıcı Madde ve Nesneler
2 Gazlar
3 Yanıcı Sıvı Maddeler
4.1 Yanıcı Katı Maddeler
4.2 Kendi Kendine Yanan Maddeler
4.3 Su ile temas halinde tehlikeli gazlar çıkaran maddeler
5.1 Yakıcı (oksitleyici) Maddeler
5.2 Organik Peroksitler
6.1 Zehirli Maddeler
6.2 Bulaşıcı Maddeler
7 Radyoaktif Maddeler
8 Aşındırıcı/ Asidik Maddeler
9 Farklı Tehlikeleri olan Madde ve Nesneler
Tehlikeli maddelerin yüklenmesi, boşaltılması ve taşınmaları
sırasında trafik güvenliğini sağlamak üzere bunları taşıtan ve taşıyanların
aşağıdaki usul ve şartlara uymaları zorunludur.
- Taşınan maddeler, niteliklerine göre tehlikesizce taşınmaları için gerekli
şekilde ambalâjlanmalıdır.
- Radyoaktif maddelerin yüklenmesi, boşaltılması ve taşınabilmesi için
ayrıca Atom Enerjisi Komisyonundan izin alınması mecburidir.
- Elektrik donatımları kısa devre, kontak yapmayacak ve kıvılcım meydana
getirmeyecek şekilde düzenlenmiş ve izole edilmiş olacaktır.
- Sürücünün kolayca kullanabileceği yerde iki yangın söndürme cihazı
bulundurulacaktır.
- Park etme durumunda araç sürücüsü veya bir başkası tarafından devamlı
gözetlenecektir.
- Yerleşim yerleri dışındaki karayollarında tehlikeli madde taşıyan araç
diğer araçlarla arasında en az 50 metre mesafe bırakarak seyir edecektir.
Duraklamalarda bu mesafe 20 metreden az olmayacaktır.
- Yükleme ve boşaltma sırasında motor çalışır durumda olmayacaktır.
- Tehlikeli madde taşıyan araçlar yerleşim yerlerinde en çok 25 km. yerleşim
yerleri dışında en çok 50 km hızla seyredebilir.
- Tehlikeli maddelerin yüklenmesi, boşaltılması ve taşınmaları sırasında
trafik güvenliğini sağlamak üzere bunları taşıtan ve taşıyanların aşağıdaki
usul ve şartlara uymaları zorunludur.
- Taşınan maddeler, niteliklerine göre tehlikesizce taşınmaları için gerekli
şekilde ambalajlanmalıdır.
- Ambalajlarının bozulmaması, patlayıcı madde bulunan kapların sarsılmaması,
yüksekten düşürülmemesi, yuvarlanmaması, kaymaması ve sürüklenmemesi için
gerekli tedbirler alınmalıdır.
- Tehlike yaratacak derecede ambalajı bozulan ve zedelenen tehlikeli
maddeler yüklenmemeli, böyle bir durumda, ayıklama yapılarak gerekli
tedbirler alınmadan yola devam edilmemelidir.
- Patlayıcı, yanıcı ve yakıcı olanlarla kolayca ve kendi kendine ateş alan
maddelerin yüklenmesi ve boşaltılması sırasında, bulundukları yere 30 metre
mesafe içinde sigara ve benzerleri içilmeyecek, kibrit, çakmak, aydınlatma
cihazı ve benzeri gibi alev ve kıvılcım çıkaran aletler kullanılmayacak,
araçların içinde 6 voltu geçmeyen pilli fener dışındaki aydınlatma cihazları
ile girilmeyecektir.
TEHLİKELİ ATIKLAR!
Bu atıkların tanımlanması ve sınıflandırılmasında henüz bir kesinliğe
ulaşılamamıştır. Bu konudaki ulusal ve uluslar arası çalışmalar sürmektedir.
Burada tanımlandığı kadarı ile tehlikeli atıkların neler olduğunu
değinilecektir.
- Tehlikeli atıkları;
- Patlayıcı, parlayıcı sıvılar,
- Patlayıcılar sınıfının dışında taşınmaları sırasında karşılaşılacak
koşullarda kolayca tutuşabilen katılar,
- Kendiliğinden yanmaya geçen katılar,
- Suyla teması halinde parlayan gaz maddeler,
- Oksitleyici maddeler,
- Organik peroksitler,
- Korozif (aşındırıcı) maddeler,
- Hava ve su ile temasında toksin gaz bırakan maddeler,
- Zehirli Maddeler,
- Bunlardan bir veya birkaçını içeren atıklar olarak tanımlayabiliriz.
- Tehlikeli atıkları Radyoaktif ve kimyasal olmak üzere iki başlıkta ele
almak mümkündür.
TEHLİKELİ MADDE TAŞIYAN ARAÇTA BULUNMASI GEREKENLER
- 2 ikaz tabelası
- 2 Yangın söndürücü (2 kg,6kg)
- 2 Uyarı işaretleri
- 1 El feneri
- 1 Fosforlu Yelek
- Gaz Maskesi
- En az 1 takoz her araç için
- Kaza Talimatnamesinde yazılı olan yük güvenliği donanımları
- Taşıma evrakları
Paketleme Grubu; maddenin tehlikesi hakkında bilgi verir ve paketlenirken
mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.
Buna göre;
Paketleme Grubu I- Yüksek Tehlikeli !!!
Paketleme Grubu II- Orta Tehlikeli/ Tehlikeli!!
Paketleme Grubu III- Az tehlikeli !
anlamına gelmektedir.
TAŞIMA EVRAKLARI
Tehlikeli yük nakliyelerinde daima bir nakliye
evrakı gerekmektedir. Evrakların içeriği yükler, kaza talimatnamesi ile
uyumlu olmalı. ADR kurallarına göre tehlikeli madde taşıyan bir araçta
bulunması gerekli evraklar listesi tabloda verilmiştir.
Tablo 16: Taşıma Evrakları Listesi
Belgeler
Ulusal
Uluslararası
Taşıma Evrakı CMR,
Taşıma İrsaliyesi (ADR 5.4.1.1.1)
+
+
Kaza /Yazılı
Talimatlar(ADR 5.4.3)
+
+
Uygunluk Belgesi (ADR
9.1.3.1-Sertifiakate of Aproval)
+
+
ADR Sürücü Belgesi(ADR
8.2.1)
+
+
Resimli Resmi Kimlik,
Ehliyet, Pasaport (ADR 1.10.1.4)
+
+
ADR Anlaşmasının
Kopyası(ADR 8.1.2.1 ve 1.5)
+
+
Bazı Patlayıcı
Maddelerin Taşınmasına Yönelik Yetki Belgesi(ADR 5.4.1.2.1c)
+
+
Radyoaktif Maddelerin
Taşınmasına Yönelik Taşıma İzni(ADR 5.1.5.2.2)
+
+
Konteynır / Araç
Paketleme Sertifikası(İMO Belgesi –ADR -5.4.2- Konteynır ve araçlar
için taşımanın deniz yolu ile devam etmesi durumunda
+
+
KAZA /
YAZILI TALİMATLAR (ADR 5.4.3)
Kaza/Yazılı talimatlar ADR‘nin en önemli evraklarından olup, sürücünün bir
kaza sırasında nasıl davranması gerektiğini belirtmektedir. Gönderen, kaza
talimatnamesinin içeriği bilgilerin doğruluğundan sorumludur.
Tek madde için, grup yükler için, veya sınıfa özel olabilir. Kaza/Yazılı
talimatlar sürücünün anlayacağı bir dilde olmak zorundadır. Bunun yanı sıra
aşağıdaki dillerde olmak zorundadır:
- Çıkılan ülke
- Geçilecek ülkeler dilinde
- Araç sürücüsünün dilinde
- Varış ülkesi
EVRAKLAR İLE İLGİLİ VE DİĞER SORUMLULUKLAR
- Yükleyici firma en geç yola çıkmadan önce vermek zorundadır.
- Araç sürücüsü ve yedek sürücüsü yola çıkmadan önce mutlaka okumalıdır.
- Gönderen hazırlamalıdır.
Tehlikeli madde ile ilgili tüm bilgiler, Taşıyıcı firmaya taşıma başlamadan
önce bildirilmelidir.
- Taşıma ile ilgili evraklar sürücü kabininde kolayca bulunacak, görülecek
yerde olmalıdır.
- Tehlike anında, tüm önlemler zamanında uygulanmalıdır.
- Taşıyıcı firma; Araç personelin talimatnameyi okuduğundan ve yapılması
- Gerekenleri uygulayabileceğinden emin olmak zorundadır.
TANKERLERİN AĞIRLIK MERKEZİ
Toplam Ağırlık Noktası ya da Toplam Ağırlık Merkezi denilmektedir. Her
aracın ağırlık merkezi, tipine, modeline ve cinsine bağlı olarak
değişmektedir.Tehlikeli madde taşıyan araçların İstanbul Boğazı’ndan
geçişleri,Tehlikeli madde taşıyan araçların, İstanbul Boğaz köprüsü’nden
geçmeleri yasaktır.Ancak Karayolları 17. Bölge Müdürlüğünün müsaade ettiği
bazı tehlikeli maddeler bu köprülerden geçirilebilirler İstanbul Boğaz
Köprüsü’nden geçişlerine izin verilmeyen tehlikeli madde taşıyan araçların
Avrupa ve Asya’ya geçişleri Türkiye Deniz İşletmeleri Şehir Hatları
İşletmesi Müdürlüğü araba vapurları ile taşınırlar